Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej. Komentarz + wzory do pobrania

Opis

Kompleksowe omówienie ustawy z 5.12.2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej wraz z licznymi aktami wykonawczymi.
Czytelnik otrzymuje praktyczne ujęcie poruszanych w komentarzu kwestii w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i budowania odporności mieszkańców. Ustawa określa zadania ochrony ludności w czasie pokoju i w czasie wojny, organy i podmioty ochrony ludności, zasady planowania ochrony ludności i obrony cywilnej, zasady funkcjonowania systemu wykrywania zagrożeń, ostrzegania, powiadamiania i alarmowania o zagrożeniach, zasady użytkowania i ewidencjonowania obiektów zbiorowej ochrony, zasady funkcjonowania i organizację obrony cywilnej oraz sposób powoływania personelu do obrony cywilnej oraz finansowanie zadań z tego obszaru.
Autorzy skupili się na praktycznym aspekcie stosowania nowych przepisów. Z tego względu publikacji szeroko omówiono wzajemną relację i zasady współpracy pomiędzy organami i podmiotami ochrony ludności oraz powiązanie komentowanej ustawy z innymi aktami, które również odnoszą się do ochrony ludności zadań obronnych m.in. do ustawy o zarządzaniu kryzysowym, ustawy o obronie Ojczyzny, ustawy o działaniach antyterrorystycznych, ustaw o stanach nadzwyczajnych, ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, ustaw regulujących zasady funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego, przepisów regulujących ochronę przeciwpożarową i wielu innych aktów prawnych.
Publikacja została wzbogacona o omówienie praktycznych problemów sygnalizowanych przez praktyków, którzy na co dzień realizują zadania ochrony ludności oraz o wzory dokumentów. Ważnym elementem publikacji są liczne tabele i schematy. To jednak co przesądza o użyteczności komentarza to liczne przykłady m.in.: czy pielęgniarka zatrudniona w szpitalu jest personelem ochrony ludności, czy Policja jest podmiotem ochrony ludności, czy obrona cywilna istnieje w czasie pokoju, czy wojewoda może wydać polecenie staroście, czy samorząd musi gromadzić zapasy wody i jedzenia dla ludności?
Ponadto komentarz odnosi się nie tylko do treści legislacyjnej samej ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej ale również aktów wykonawczych dotyczących tego obszaru i ich powiązania z nową ustawą. Są to m.in.:

rozporządzenie Rady Ministrów z 30.5.2025 r. w sprawie ewakuacji ludności oraz zabezpieczenia mienia;
rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18.3. 2025 r. w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania naboru ochotniczego do służby w obronie cywilnej;
rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 1.7.2025 r. w sprawie sposobu przygotowania obiektu zbiorowej ochrony do użycia, szczegółowych warunków eksploatacji budowli ochronnych, zapewnienia porządku w ich obrębie oraz ich niezbędnego wyposażenia;
rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14.5.2025 r. w sprawie alarmów i komunikatów ostrzegawczych;
rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14.5.2025 r. w sprawie Centralnej Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej;
rozporządzenie Rady Ministrów z 27.10.2023 r. w sprawie przygotowania i wykorzystania podmiotów leczniczych na potrzeby obronne państwa;
rozporządzenie Rady Ministrów z 24.5.2022 r. w sprawie sposobu i trybu nadawania przydziałów organizacyjno-mobilizacyjnych oraz sporządzania zapotrzebowania na uzupełnienie potrzeb jednostek przewidzianych do militaryzacji i zmilitaryzowanych;rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 22.5.2024 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych;
uchwała Nr 74 Rady Ministrów z 27.5.2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026.

Publikacja została opracowane według stanu prawnego na 30 czerwca 2025 r. Dodatkowo w komentarzu zasygnalizowano planowane zmiany prawne w tym obszarze.
Komentarz odpowiada m.in. na następujące pytania:

Czy zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej należą do katalogu zadań własnych samorządu?
Co znajduje się w katalogu zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej? Czy jest on zamknięty?
Na czym polega koordynacja zadań ochrony ludności na obszarze gminy?
Na czym polegają zalecenia jako forma koordynacji działań zakresu ochrony ludności?
Jakie podmioty pozbawione są możliwości wydawania zaleceń?
Kto dokonuje kontroli wykonywania zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej?
Jak starosta organizuje współpracę pomiędzy gminami?
Czy do organizacji współpracy pomiędzy gminami a starostwem potrzebne jest porozumienie?
Czy w planach zarządzania kryzysowego uwzględnia się plany ewakuacji ludności?
Kto odpowiada za koordynacje ewakuacji?
Do kogo należy ustalenie obszaru na terenie gminy przewidziane w pierwszej kolejności do objęcia ewakuacją?
Kto szacuje liczbę osób przewidzianych do ewakuacji?
Jaka jest rola sołtysów podczas ewakuacji?
Kto upublicznia informacje i ogłasza komunikaty na potrzeby ostrzegania i alarmowania zagrożonej ludności?
Do czyich zadań należy zapewnienie i organizacja transportu podczas ewakuacji?
Kto organizuje ewakuację dóbr kultury?
Jaka przygotować i zabezpieczyć dóbr kultury podczas ewakuacji?
Kto nadaje przydział mobilizacyjny obrony cywilnej?
Czy okres pełnienia służby w obronie cywilnej wlicza się do okresu zatrudnienia?
Jak udokumentować szkody poniesione w związku z wykonywaniem zadań ochrony ludności i obrony cywilnej?
Czy za poniesione szkody przewidziane jest świadczenie odszkodowawcze? A jeżeli tak, to dla kogo i w jakiej wysokości?
Jak finansowana jest ochrona ludności i obrona cywilna?

Odbiorcami publikacji są przede wszystkim pracownicy organów (w szczególności pracownicy urzędów gmin, starostw powiatowych, urzędów wojewódzkich i urzędów marszałkowskich) i podmiotów (w szczególności pracownicy inspekcji i straży, jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, podmiotów leczniczych, służb ratowniczych oraz niektórych państwowych osób prawnych) ochrony ludności.